همایش دو روزه «بازآفرینی در بحران؛ کد بقا» از سلسلهرویدادهای «کلینیک صنعت»، با هدف گفتگو، انتقال تجربه و بررسی راهکارهای تصمیمگیری، مدیریت و توسعه کسبوکار در شرایط بحرانی برگزار شد. این رویداد بستری برای گفتوگو و انتقال تجربه، به چالش کشیدن دیدگاههای رایج و بررسی راهحلهایی بود که بتوانند در میدان واقعی کسبوکار و بهویژه در شرایط بحرانی، کاربرد داشته باشند.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز، این برنامه در قالب کارگاه حل مسئله، مناظره پیرامون پروندههای اقتصادی و کارگاه انتقال تجربه برگزار شد و در بخش انتقال تجربه، یونس ژائله، کارآفرین و رئیس اتاق بازرگانی تبریز، تجربیات خود از سالها فعالیت در حوزه تولید و کسبوکار را با حاضران در میان گذاشت.
یونس ژائله در همایش دو روزه «بازآفرینی در بحران؛ کد بقا» از سلسلهرویدادهای «کلینیک صنعت»، با انتقال بخشی از تجربیات خود در سالهای فعالیت اقتصادی، بر ضرورت تغییر نگاه فعالان بخش خصوصی به چالشهای کسبوکار تأکید کرد و گفت: مشکلات همواره بخشی از مسیر تولید بودهاند و آنچه اهمیت دارد، حفظ تمرکز بر توسعه کسبوکار و حرکت به سمت تولید محصولات رقابتپذیر است.
وی با بیان اینکه تولیدکنندگان در مسیر فعالیت خود با مسائل مختلفی از جمله مالیات، بیمه اجتماعی، مشکلات نیروی انسانی، محدودیتهای اداری، مسائل محیطزیستی و دیگر موانع روبهرو هستند، افزود: وجود این مشکلات نباید موجب شود فعال اقتصادی از مسئله اصلی کسبوکار خود فاصله بگیرد.
ژائله تأکید کرد: تولیدکننده باید پیش از هر چیز از خود بپرسد محصولی که تولید میکند چه کیفیتی دارد، آیا با استانداردهای جهانی قابل رقابت است، قیمت مناسبی دارد، مشتری حاضر است برای آن پول پرداخت کند و آیا محصول با سرویس مناسب و در زمان مقرر به دست مشتری میرسد یا خیر.
وی بازار، محصول و مشتری را سه مسئله اساسی بنگاههای اقتصادی دانست و گفت: سایر مشکلات در مسیر تولید وجود دارند و خواهند داشت، اما نباید تمام وقت و انرژی فعال اقتصادی صرف پرداختن به این موانع و پیدا کردن مقصر شود.
مشکلات تولید را به بهانه تبدیل نکنیم
رئیس اتاق بازرگانی تبریز با تشبیه فعالیت تولیدی به صعود به قله اظهار کرد: کسی که قصد بالا رفتن از قله را دارد، نمیتواند انتظار داشته باشد پایش زخمی نشود. در تولید نیز با مشکلات متعدد مواجه میشویم و این دشواریها بخشی از طبیعت کار هستند.
وی افزود: فعال اقتصادی نباید اجازه دهد مسائل روزمره به بهانهای برای توقف تبدیل شوند. اگر هدف توسعه است، باید ضمن مواجهه با مشکلات، مسیر اصلی را ادامه داد و تمرکز را بر تولید، کیفیت، بازار و رضایت مشتری حفظ کرد.
ژائله با تأکید بر پرهیز از مقصرجویی گفت: بهجای اینکه همه توان خود را صرف یافتن مقصر کنیم، باید ببینیم برای توسعه بنگاه خود چه کاری میتوانیم انجام دهیم و چگونه میتوانیم محصولی تولید کنیم که در بازار داخلی و خارجی قدرت رقابت داشته باشد.
صنایع ایران باید در مقیاس جهانی فکر کنند
ژائله در ادامه با اشاره به ظرفیت بالای صنایع کشور، بر ضرورت حرکت به سمت بازارهای جهانی تأکید کرد و گفت: صنایعی همچون نساجی، کفش، چرم، پوشاک و صنایع غذایی از ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه برخوردارند، اما بهرهگیری از این ظرفیت مستلزم سرمایهگذاری، افزایش مهارت، آموزش و حرکت به سمت تولید محصولات باکیفیت است.
وی با اشاره به ظرفیت صنعت نساجی در بازار جهانی افزود: اگر قرار است در این حوزهها موفق شویم، باید در مقیاس جهانی فکر و فعالیت کنیم و محصولی ارائه دهیم که از نظر کیفیت، قیمت و خدمات توان رقابت در بازارهای بینالمللی را داشته باشد.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به پیشینه مهارتهای تولیدی در بازار ایران گفت: در گذشته، مهارت و حرفه تا اندازهای با هویت افراد و خانوادهها پیوند داشت که حتی در نام خانوادگی آنان نیز نمود پیدا میکرد. این موضوع نشاندهنده جایگاه مهارت در ساختار سنتی تولید و تجارت کشور است.
وی فرش دستباف تبریز را نمونهای از پیوند مهارت، کیفیت و برند دانست و تأکید کرد: همان مسیری که موجب شده فرش تبریز در سطح جهانی شناخته شود، میتواند در حوزههایی مانند کیف و کفش، چرم، پوشاک و صنایع غذایی نیز طی شود؛ مشروط بر اینکه کیفیت و مهارت در مرکز توجه قرار گیرد.
اتاقهای بازرگانی باید برای صنایع ریلگذاری کنند
ژائله در بخش دیگری از سخنان خود، هدفگذاری و تدوین برنامه عملیاتی را از الزامات توسعه صنایع دانست و گفت: برای هر صنعت باید مقصدی روشن و قابل اندازهگیری تعیین شود. باید بدانیم هر صنعت در یک بازه زمانی مشخص قرار است به چه میزان تولید، صادرات و ارزشآفرینی دست یابد.
وی با تأکید بر نقش اتاقهای بازرگانی در این زمینه افزود: اتاق نباید صرفاً محلی برای طرح مشکلات فعالان اقتصادی باشد؛ بلکه باید مسیر را نشان دهد، برای صنایع ریلگذاری کند و زمینه آموزش، انتقال تجربه و ارتقای مهارت را فراهم آورد.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز تأکید کرد: زمانی میتوان عملکرد یک اتاق را موفق ارزیابی کرد که برای هر صنعت، هدف مشخص و نقشه راه وجود داشته باشد و معلوم باشد آن صنعت در سالهای آینده باید به چه نقطهای برسد.
وی افزود: پس از ترسیم نقشه راه نیز باید برنامه عملیاتی مشخصی تدوین شود تا اهداف از روی کاغذ وارد مرحله اجرا شوند.
از هوش مصنوعی برای شناسایی نقاط ضعف کسبوکار استفاده کنیم
ژائله در ادامه به تحولات فناوری و نقش هوش مصنوعی در مدیریت و توسعه کسبوکارها اشاره کرد و از فعالان اقتصادی خواست استفاده از این ابزارها را جدی بگیرند.
وی گفت: فعالان اقتصادی میتوانند اطلاعات مربوط به کسبوکار و اهداف خود را در اختیار ابزارهای هوش مصنوعی قرار دهند و از این ظرفیت برای تدوین نقشه راه، بررسی وضعیت بنگاه و شناسایی نقاط ضعف استفاده کنند.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز در عین حال تأکید کرد که فناوری جایگزین تجربه و مسئولیت مدیران بنگاهها نمیشود و افزود: پس از تدوین نقشه راه، اجرای برنامه و انتخاب تاکتیکها و تکنیکهای مناسب، بر عهده خود فعالان اقتصادی است.
اعتبار؛ سرمایهای مهمتر از سود کوتاهمدت
ژائله بخش دیگری از سخنان خود را به موضوع اخلاق تجارت و اهمیت «اعتبار» اختصاص داد و گفت: یکی از سرمایههای مهم فعال اقتصادی، اعتباری است که طی سالها در بازار، نزد مشتریان و در نظام مالی به دست میآورد.
وی با اشاره به فرهنگ سنتی بازار افزود: قدیمیهای بازار برای اعتبار ارزش بسیار بالایی قائل بودند؛ چراکه با اعتبار میتوان پول و فرصت اقتصادی به دست آورد، اما پول بهتنهایی نمیتواند اعتبار ازدسترفته را بازگرداند.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز با تأکید بر ضرورت پایبندی فعالان اقتصادی به تعهدات خود گفت: اگر فردی تعهدی برای تحویل محصول داده باشد، افزایش قیمت نباید بهانهای برای عمل نکردن به آن تعهد شود. ممکن است اجرای یک قرارداد در مقطعی موجب زیان شود، اما عمل به تعهد، اعتباری ایجاد میکند که ارزش آن در بلندمدت میتواند چندین برابر آن زیان باشد.
وی با انتقاد از نگاه کوتاهمدت به سودآوری افزود: فعالان اقتصادی نباید به دنبال سودهای زودگذر و آنی باشند. حفظ مشتری و اعتماد او باید یکی از مهمترین اولویتهای بنگاه باشد و گاهی لازم است برای حفظ یک رابطه تجاری بلندمدت، هزینهای کوتاهمدت را پذیرفت.
ژائله با اشاره به ارزش مشتریان بلندمدت گفت: نباید یک رابطه تجاری چندینساله را به خاطر منفعتی کوچک به خطر انداخت؛ چراکه اعتبار ایجادشده نزد مشتری ارزشی بسیار بیشتر از سود یک معامله دارد.
خوشحسابی، مسیر دسترسی به منابع مالی را هموار میکند
رئیس اتاق بازرگانی تبریز در ادامه به موضوع تأمین مالی بنگاهها پرداخت و گفت: مسئله تأمین مالی را نباید تنها به کمبود پول و منابع محدود کرد؛ چراکه بانکها نیز به دنبال مشتریان خوشحساب و معتبری هستند که بتوانند منابع دریافتشده را بهدرستی مدیریت کرده و تعهدات خود را انجام دهند.
وی افزود: یک فعال اقتصادی باید بداند در نظام بانکی و اقتصادی از چه میزان اعتبار برخوردار است. نداشتن چک برگشتی، عمل به تعهدات، شفافیت مالی، انجام تعهدات صادراتی و ارائه گزارشهای مالی صحیح، همگی در ساخت اعتبار یک بنگاه مؤثر هستند.
ژائله تأکید کرد: ممکن است برخی اقدامات غیرشفاف در کوتاهمدت منفعتی برای بنگاه ایجاد کنند، اما هزینهای که از محل کاهش اعتبار به کسبوکار تحمیل میشود، میتواند بسیار بیشتر از آن منفعت کوتاهمدت باشد.
بخش خصوصی باید برای توسعه خود برنامه داشته باشد
ژائله در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش بخش خصوصی در توسعه اقتصادی تأکید کرد و گفت: نباید انتظار داشت همه مسائل از سوی دولت حل شود. بخش خصوصی نیز باید اراده کند، برای آینده خود برنامه داشته باشد، مهارت کسب کند و از تجربه و دانش افراد متخصص بهره ببرد.
وی با تأکید بر ضرورت برگزاری نشستهای تخصصی و انتقال تجربه در اتاق بازرگانی افزود: فعالان بخش خصوصی باید کنار یکدیگر بنشینند، درباره مسائل صحبت کنند، راهکار ارائه دهند، برنامهریزی کنند و برای ارتقای دانش و مهارت خود از استادان و صاحبان تجربه بهره بگیرند.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز تأکید کرد: برای توسعه هر صنعت باید هدف، نقشه راه و برنامه عملیاتی مشخص وجود داشته باشد و هر بخش بداند برای رسیدن به اهداف تعیینشده چه اقداماتی باید انجام دهد.
ژائله در پایان با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی و بحرانهای مختلف، بر ضرورت حفظ تمرکز بنگاهها بر مسیر توسعه تأکید کرد و گفت: بحرانها، مشکلات و محدودیتها دائمی نیستند و نباید اجازه داد این شرایط، فعالان اقتصادی را از مأموریت اصلی خود دور کند.
وی افزود: بهجای آنکه وقت فعالان اقتصادی صرف حاشیهها و اختلافات شود، باید این زمان برای توسعه کسبوکار، ارتقای کیفیت محصولات، افزایش توان رقابتی و گسترش بازار صرف شود.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز تأکید کرد: این بحرانها میگذرد و این جنگ هم تمام میشود و آنچه اهمیت دارد، مسیری است که بنگاهها برای توسعه خود طی کردهاند.
ژائله در جمعبندی سخنان خود، بار دیگر فعالان اقتصادی را به تمرکز بر اصول بنیادین کسبوکار فراخواند؛ اصولی که از نگاه او در نهایت به چند مؤلفه اساسی بازمیگردد: محصول باکیفیت، قیمت رقابتی، بازار مناسب، مشتری راضی، اعتبار تجاری و برنامه روشن برای توسعه.
نگاه مثبت نباید ما را از واقعیتهای اقتصاد دور کند
در ادامه این رویداد، جعفر محرمپور، دبیر اتاق بازرگانی تبریز، در این جلسه گفت: امروز یکی از مهمترین پرسشهای جوانان این است که هنگام آغاز یک کسبوکار، چگونه باید اقدام کنند تا بتوانند به موفقیت دست یابند و مسیری مشابه فعالان اقتصادی موفقی همچون آقای ژاله را طی کنند.
وی با اشاره به ضرورت تغییر نگاه نسبت به مسائل و مشکلات اقتصادی اظهار کرد: گاهی لازم است نگاه خود را تغییر دهیم و واقعیتهای موجود در فضای کسبوکار را از زاویه دیگری ببینیم. در جامعهای که امروز در آن زندگی میکنیم، شاید آنقدر به مشکلات، محدودیتها و موانع اقتصادی عادت کردهایم که بسیاری از دردهای واقعی فعالان اقتصادی را دیگر بهدرستی احساس نمیکنیم.
محرمپور ادامه داد: بخش عمدهای از روز کاری من بهعنوان دبیر اتاق بازرگانی، با شنیدن دغدغهها و مشکلات فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان میگذرد. به همین دلیل معتقدم گاهی کسانی که نگاه مثبتی به شرایط دارند، شاید هنوز برخی از این مشکلات را بهصورت مستقیم لمس نکردهاند.
دبیر اتاق بازرگانی تبریز با تأکید بر ضرورت توجه به واقعیتهای اقتصاد کشور خاطرنشان کرد: فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان امروز با مشکلات متعددی در زمینه حملونقل، صادرات، واردات، تأمین مواد اولیه و مسائل مربوط به تحریمها و محدودیتهای بینالمللی مواجه هستند و نمیتوان به سادگی از کنار این مسائل عبور کرد.
وی افزود: سؤال اینجاست که اقتصاد ما چگونه به نقطهای رسیده است که برخی از افراد این دردها و مشکلات را احساس نمیکنند و همچنان تلاش میکنند همه چیز را صرفاً با نگاه «انرژی مثبت» ببینند؟ البته داشتن نگاه مثبت ارزشمند است، اما این نگاه نباید باعث شود از واقعیتها و مشکلاتی که فعالان اقتصادی هر روز با آن مواجه هستند، غافل شویم.
محرمپور در پایان تأکید کرد: برای کمک به جوانانی که قصد ورود به عرصه کسبوکار و تولید را دارند، باید علاوه بر بیان تجربههای موفق، واقعیتها، موانع و سختیهای مسیر نیز بهدرستی تشریح شود تا آنان بتوانند با شناختی واقعیتر و آمادگی بیشتری وارد این عرصه شوند.
تفکر انتقادی، لازمه تصمیمگیری آگاهانه مدیران است
استاد اقتصاد دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت تفکر انتقادی در تصمیمگیری گفت: مدیران و تصمیمگیران باید بتوانند باورها، پیشفرضها و شیوه تحلیل خود را مورد بازبینی قرار دهند؛ چراکه توانایی تحلیل بهتنهایی تضمینکننده تصمیم درست نیست و حرکت سریع در مسیر اشتباه، تنها فاصله از هدف را بیشتر میکند.
محسن نظری با تعریف تفکر انتقادی بهعنوان «تفکر درباره تفکر» اظهار کرد: انسانها بهطور مداوم فکر و تصمیمگیری میکنند، اما کمتر شیوه فکر کردن خود را مورد ارزیابی قرار میدهند. تفکر انتقادی کمک میکند افراد نسبت به خطاهای ذهنی، پیشفرضها و عواملی که بر تصمیمهایشان اثر میگذارند، آگاهتر شوند.
وی با بیان اینکه ذهن انسان همواره کاملاً منطقی عمل نمیکند، افزود: ذهن برای رسیدن سریعتر به نتیجه از میانبرهای ذهنی استفاده میکند و همین مسئله میتواند زمینه بروز خطاهای شناختی و قضاوتهای نادرست را فراهم کند. از این رو، شناخت خطاهای شناختی، استدلال صحیح و توانایی تشخیص مغالطهها از مؤلفههای مهم تفکر انتقادی است.
نظری با تأکید بر پیوند تفکر انتقادی و اخلاق گفت: تفکر انتقادی نباید به ابزاری برای تمسخر یا تحقیر دیگران تبدیل شود. نقد باید بر پایه استدلال و همراه با احترام باشد و در کنار آن، مهارت گفتوگو و بهویژه گوش دادن نیز اهمیت زیادی دارد.
وی «استقلال فکری» را از دیگر ویژگیهای تفکر انتقادی دانست و افزود: افراد نباید صرفاً براساس نظر دیگران تصمیم بگیرند، بلکه باید توانایی بررسی شواهد و شکلدهی به دیدگاه مستقل خود را داشته باشند.
این استاد دانشگاه با اشاره به کاربرد تفکر انتقادی در مدیریت پیشنهاد کرد در جلسات تصمیمگیری، فردی نقش منتقد یا «وکیل مدافع شیطان» را برعهده بگیرد تا نقاط ضعف و پیامدهای احتمالی تصمیمها را بررسی کند. وی همچنین تنوع فکری در تیمها را عاملی برای کاهش خطاهای مشترک دانست.
نظری تأکید کرد: مدیر نیز بهتر است نخستین فردی نباشد که نظر خود را مطرح میکند، بلکه ابتدا دیدگاه اعضای تیم را بشنود و پس از بررسی نظرات مختلف، جمعبندی کند.
وی با تأکید بر اهمیت تحلیل دادهها و توجه به واقعیتهای پنهان گفت: نباید تنها نمونههای موفق را مبنای تصمیمگیری قرار داد؛ شکستها نیز میتوانند درسهای مهمی داشته باشند و گاهی آنچه در دادهها دیده نمیشود، به اندازه اطلاعات آشکار اهمیت دارد.
نظری در پایان، آموزش تفکر انتقادی، خلاق، تحلیلی و مشارکتی را برای مدیران و تصمیمگیران ضروری دانست و تأکید کرد که تقویت این مهارتها میتواند به تصمیمگیری دقیقتر، آگاهانهتر و مسئولانهتر منجر شود.
گفتنی است، در پایان این نشست، نشان «ملکالتجار» از سوی هیئت مدیره انجمن جوانان کارآفرین استان آذربایجانشرقی به یونس ژائله، رئیس اتاق بازرگانی تبریز اهدا شد.