نشست بررسی روان سازی تردد از مرزها، توسعه کریدورهای جایگزین تجاری و تسهیل تجارت خارجی، با حضور مسئولین گمرک، حمل و نقل، جهاد کشاورزی و نمایندگان تشکل ها و فعالین حوزه حمل و نقل و کارگزاران گمرکی استان و نمایندگان اتاق های بازرگانی تبریز و ارومیه برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز، رضا جعفری، عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز، در این نشست با تأکید بر ضرورت اصلاح ساختار مدیریت مرزها اظهار کرد: مدیریت گمرکات باید بهصورت یکپارچه و منسجم انجام شود، چراکه تعدد ارگانهای تصمیمگیر در مرزها باعث ایجاد تضاد و تناقض در عملکرد شده و سرعت ارائه خدمات را کاهش داده است.
وی افزود: با وجود 7 پایانه مرزی مشترک با ترکیه، نباید تمامی بار ترافیکی و خدماتی تنها بر یک مرز متمرکز شود و میتوان با تفکیک کارشناسیشده وظایف، فعالیتها را میان مرزها توزیع کرد تا از شکلگیری صفهای طولانی جلوگیری شود.
جعفری با اشاره به ظرفیتهای موجود در مرز بازرگان گفت: فعالسازی گمرک ساریسو که در مجاورت گمرک بازرگان قرار دارد میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات موجود را برطرف کند. همچنین گمرک ورودی باید صرفاً وظیفه کنترل اسناد را بر عهده داشته باشد و مراحل اصلی نظارت و ارزیابی در گمرکات داخلی انجام شود که این امر موجب کاهش هزینهها و جلوگیری از تکرار فرآیندها خواهد شد.
وی با انتقاد از ضعف تجهیزات کنترلی در مرزها تصریح کرد: نبود دستگاه ایکسری در مرزها موجب آسیب به اعتبار کشور شده و در صورت وجود این تجهیزات نیز باید کارایی آنها بهطور کامل تضمین شود، چراکه در غیر این صورت هم سرمایه و هم آبروی کشور تحت تأثیر قرار میگیرد.
عضو هیئترئیسه اتاق بازرگانی تبریز در ادامه با اشاره به ظرفیت حملونقل ریلی گفت: توسعه این بخش میتواند نقش مهمی در کاهش فشار بر حملونقل جادهای و بهبود روند ترخیص کالا داشته باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ضروریاست جلسهای مشترک در قالب شورای منطقهای برگزار شود تا مشکلات مرزی بهصورت هماهنگ و یکپارچه میان طرفین بررسی و حلوفصل شود.
فرسودگی ناوگان حملونقل، تجارت کشور را با چالش جدی مواجه کرده است
سید احمد فتاحزاده، رئیس کمیسیون گمرک، حملونقل و لجستیک اتاق بازرگانی تبریز، با اشاره به مشکلات تردد در مرزهای کشور اظهار کرد: صفهای طولانی کامیونها در مرزها هزینههای سنگینی را به رانندگان و فعالان اقتصادی تحمیل کرده و موجب تأخیر در رسیدن کالاها به مقصد میشود؛ از اینرو برنامهریزی جامع برای رفع این مشکل ضروری است.
وی با بیان اینکه فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی کشور موجب کاهش راندمان و افزایش مصرف سوخت شده است، افزود: در حالی که چند هزار کامیون در مرزها معطل مانده و اجازه ورود به کشور را ندارند، باید با تسهیل ورود این کامیونها، زمینه جایگزینی آنها با ناوگان فرسوده و ارتقای بهرهوری حملونقل کشور فراهم شود.
تسهیل تجارت خارجی با مشارکت دولت و بخش خصوصی
طاهر روحی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار آذربایجان شرقی، با قدردانی از همراهی فعالان اقتصادی، بخش خصوصی و تجار در تأمین کالاهای مورد نیاز کشور در دوران جنگ، گفت: با وجود شرایط خاص آن مقطع، هیچ کمبودی در بازار احساس نشد و مردم توانستند بدون دغدغه کالاهای اساسی خود را تأمین کنند.
وی افزود: در این مدت، جلسات ستاد تسهیل و کارگروه تنظیم بازار بهصورت مستمر برگزار شد، از گمرکات بازدید به عمل آمد و با اتخاذ مصوبات لازم، کالاهای رسوبکرده با سرعت بیشتری ترخیص شدند. همچنین برای تأمین کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن و مواد اولیه، از ظرفیت منطقه آزاد ارس و استانهای شمالغرب کشور استفاده شد.
روحی با تأکید بر ظرفیت بالای استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و منطقه آزاد انزلی در پشتیبانی از واردات، اظهار کرد: این مناطق میتوانند مکمل بنادر کشور باشند و برای تحقق این هدف، همکاری و تسهیلگری همزمان بخش دولتی و خصوصی ضروری است.
وی با اشاره به لزوم اصلاح قوانین و رفع موانع موجود در حوزه تجارت خارجی، خاطرنشان کرد: برخی قوانین بازدارنده نیازمند بازنگری هستند و باید با استفاده از ظرفیتهای ستاد تسهیل، شورای گفتوگو و شورای برنامهریزی، روند تجارت روانتر شود. همچنین تجهیز گمرکات شمالغرب، رفع کمبودهای زیرساختی و نیروی انسانی و برگزاری نشستهای مشترک میان گمرکات ایران و کشورهای همسایه از دیگر ضرورتهاست.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار آذربایجان شرقی توسعه حملونقل ریلی در کنار حملونقل جادهای را ضروری دانست و گفت: بخشی از مشکلات گمرکی ماهیت نرمافزاری دارد و باید با بهروزرسانی فرآیندها و استفاده از فناوریهای نوین برطرف شود.
وی با تأکید بر لزوم حرکت از حملونقل رانندهمحور به سمت شرکتمحور، خواستار ایجاد شرکتهای توانمند حملونقل بینالمللی، افزایش ظرفیت تردد مرزها، برونسپاری بخشی از امور به بخش خصوصی و استفاده از سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه لجستیک شد.
روحی همچنین به اجرای طرح گمرک سیار اشاره کرد و گفت: بر اساس این طرح، کالاها به جای تخلیه در گمرک، مستقیماً به انبار کارخانهها منتقل و در همان محل ترخیص میشوند که این اقدام میتواند روند ترخیص را تسریع کند.
وی در پایان با اشاره به مصوبه هیئت وزیران درباره مدیریت یکپارچه بازارچههای مرزی، اظهار کرد: استانداران از اختیارات لازم برای مدیریت این بازارچهها برخوردار هستند و با کاهش موانع و تسهیل فرآیندها میتوان شرایط تجارت خارجی را بهبود بخشید.
ضعف حملونقل و تأخیر در مرزها تهدیدی جدی برای بازارهای صادراتی ایران است
سید یوسف حسینی، رئیس کمیسیون صادرات و مدیریت واردات، با اشاره به چالشهای موجود در حوزه حملونقل و تجارت خارجی، بر ضرورت برنامهریزی برای مسیرهای جایگزین تجاری تأکید کرد و گفت: امیدواریم دیگر شاهد جنگ نباشیم، اما باید برای هر سناریوی احتمالی آماده بوده و مسیرهای جایگزین برای بنادر و مبادی تجاری کشور پیشبینی شود.
وی با بیان اینکه تولیدکنندگان و تجار مدتها در مرزها معطل میمانند، افزود: پس از عبور کالاها از دستگاه ایکسری، برخی محمولهها مجدداً مورد بازرسی قرار گرفته و بستهبندی آنها باز میشود که این موضوع موجب آسیبدیدگی، کاهش کیفیت و حتی فساد برخی محصولات، بهویژه کالاهای کشاورزی، میشود.
رئیس کمیسیون صادرات و مدیریت واردات با اشاره به مشکلات امنیتی و قاچاق در مرزها اظهار کرد: بخش قابل توجهی از موارد قاچاق توسط کامیونهای ایرانی انجام میشود و به همین دلیل سختگیری طرف ترکیه تا حدی قابل درک است، اما ساماندهی شرکتهای حملونقل و حرکت به سمت حملونقل شرکتمحور میتواند بسیاری از این مشکلات را برطرف کند.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ بازارهای صادراتی گفت: در بازارهای جهانی جایگاه ثابتی برای هیچ کشوری وجود ندارد. اگرچه محصولات کشاورزی ایران از کیفیت بالایی برخوردارند، اما ضعف در حملونقل، تأخیر در مرزها و آسیب دیدن کالاها، موجب کاهش قدرت رقابت و از دست رفتن بازارهای صادراتی میشود.
لزوم تکمیل کریدور شمال– جنوب
بشیر جعفری، رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و محیط زیست اتاق بازرگانی تبریز، با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساختهای تجاری کشور، خواستار تکمیل بخش غربی کریدور شمال–جنوب و تسریع در تکمیل مسیرهای منتهی به مرز نوردوز شد.
وی همچنین بر توسعه و ساماندهی پایانههای مرزی نوردوز و امکانسنجی ایجاد گذرگاههای جدید در شمالغرب کشور تأکید کرد و گفت: ترخیص کالا در قالب کریدورسازی و تقویت زیرساختهای ریلی میتواند نقش مهمی در تسهیل تجارت ایفا کند.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی تبریز در پایان خواستار اتصال زیرساختی مسیر خاوران به تبریز و توسعه ظرفیتهای لجستیکی شد.
نبود مدیریت واحد، عامل اصلی بحران در مرزهای کشور
فاطمه قنبرپور، رئیس کمیسیون بازرگانی، حمل و نقل، لجستیک و گمرک اتاق بازرگانی ارومیه، بر ضرورت تشکیل کارگروه مشترک میان گمرکات آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی و همچنین تعامل مستمر کمیسیونهای حملونقل دو استان تأکید کرد و گفت: مهمترین مشکل حوزه حملونقل، نبود هماهنگی میان دستگاههای متولی است و تا زمانی که مدیریت واحد در پایانه های مرزی شکل نگیرد، تحقق روانسازی تردد مرزها امکانپذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به مشکلات ایجادشده در دوران جنگ اظهار کرد: کامیونهای ایرانی به دلیل نداشتن بیمه سبز و ویزا با محدودیتهای جدی در تردد مواجه بودند و با وجود تلاش برای استفاده از کامیونهای خارجی، راهکار مؤثری برای حل این مشکل ارائه نشد. به گفته وی، هرچند استانداران اختیاراتی در حوزه مدیریت مرزها دارند، اما این اختیارات محدود بوده و پاسخگوی همه مشکلات نیست.
قنبرپور با انتقاد از معطل ماندن کامیونها و کشندههای وارداتی در مرزها افزود: نگرانی از اشباع بازار نباید مانع ورود کامیونهای جدید شود، زیرا کشور برای توسعه کریدورهای شمال ـ جنوب و نوسازی ناوگان حملونقل به این خودروها نیاز دارد. وی پیشنهاد کرد کامیونهای فاقد ثبت سفارش نیز با اخذ جرایم قانونی تعیین تکلیف و وارد شوند تا از خواب سرمایه ملی جلوگیری شود.
وی همچنین با اشاره به مشکلات امنیتی مرز بازرگان گفت: تا زمانی که امنیت این مرز تأمین نشود، بسیاری از رانندگان، بهویژه رانندگان خارجی، تمایلی به تردد از این مسیر نخواهند داشت. نبود دستگاه ایکسری و تشدید کنترلها از سوی ترکیه از جمله مشکلاتی است که ضرورت تجهیز هرچه سریعتر مرز بازرگان به تجهیزات نظارتی را نشان میدهد.
عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ارومیه با اشاره به ظرفیت حملونقل ریلی خاطرنشان کرد: طی دو سال گذشته پیشنهاد تجهیز ایستگاه راه آهن قرهتپه سلماس برای انتقال بار از طریق ریل مطرح شده، اما همکاری لازم میان استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی در این زمینه شکل نگرفته است. وی افزود: در حال حاضر حدود ۳۶۰۰ کامیون در صف مرز بازرگان قرار دارند و بخش خصوصی آمادگی دارد با حمایت دولت در توسعه زیرساختها، نگهداری مرز و حتی تأمین نیروی انسانی مشارکت کند.
عدم اجرای تفاهمنامههای مشترک مرزی
رضا کامی، رئیس انجمن کارگزاران گمرکی استان آذربایجان شرقی، با اشاره به تداوم مشکلات مرزی اظهار کرد: سالهاست که مسائل و چالشهای موجود در مرزها مطرح میشود و دستگاههای دولتی نیز بهخوبی از آنها آگاه هستند، اما تاکنون اراده جدی برای رفع این مشکلات وجود نداشته است.
وی مهمترین مانع در مسیر تسهیل تجارت را نبود هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و سازمانهای متولی دانست و افزود: ناهماهنگیهای داخلی و بینسازمانی خسارتهایی به تجارت وارد میکند که در بسیاری از موارد از آثار قوانین مخل کسبوکار نیز بیشتر است.
کامی با اشاره به مشکلات مرز بازرگان تصریح کرد: با وجود چالشهای متعدد در این مرز، تفاهمنامههای مختلفی میان ایران و ترکیه در حوزه تجارت و کنترل مرزی به امضا رسیده، اما بخش قابل توجهی از آنها اجرایی نشده است. از جمله تفاهمنامه «کریدور سبز» میان دو کشور که میتواند نقش مهمی در تسهیل تجارت داشته باشد، اما همچنان عملیاتی نشده است.
رئیس انجمن کارگزاران گمرکی آذربایجان شرقی همچنین به تفاهمنامههای همکاری میان استانهای شمالغرب ایران و شرق ترکیه در حوزه تجارت الکترونیک و همکاریهای اقتصادی اشاره کرد و گفت: بسیاری از این توافقات نیز به مرحله اجرا نرسیدهاند.
وی در پایان خواستار تشکیل کمیتهای مشترک میان استانهای شمالغرب کشور شد و تأکید کرد: این استانها باید با هماهنگی و همصدایی بیشتر، مطالبات مشترک خود را در حوزه تجارت، حملونقل و گمرک پیگیری کنند تا روند رفع مشکلات با سرعت بیشتری دنبال شود.
نبود متولی واحد و ضعف زیرساختهای مرزی، عامل اصلی کندی تجارت و حملونقل است
حمیدرضا باراندوزی، رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی شمالغرب کشور، با بیان اینکه مشکلات مرزی بارها مطرح شده اما تاکنون اراده جدی برای حل آنها وجود نداشته است، اظهار کرد: نبود متولی واحد در مرزها و پایانههای مرزی موجب بروز مشکلات متعدد شده و روانسازی تردد باید به نخستین اولویت دستگاههای مسئول تبدیل شود.
وی با تأکید بر اینکه توقف کامیونها در مرزها خسارتهای سنگینی به فعالان اقتصادی وارد میکند، افزود: تشریفات زائد اداری در مرزها باید به حداقل برسد تا روند ترخیص و عبور کالا با سرعت بیشتری انجام شود.
باراندوزی همچنین با اشاره به مشکلات امنیتی در مرز بازرگان گفت: وقوع سرقت قطعات کامیون، جاسازی کالای قاچاق و سایر تخلفات، ضرورت تقویت زیرساختهای نظارتی را دوچندان کرده است. نصب دستگاه ایکسری در مرز بازرگان میتواند تمامی کامیونهای خروجی را پیش از ورود به خاک ترکیه کنترل کرده و در صورت مشاهده هرگونه تخلف، مشکل در داخل کشور برطرف شود.
رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی شمالغرب کشور بر لزوم تقویت رایزنیهای دیپلماتیک برای افزایش همکاری و پذیرش طرف مقابل در مرزها نیز تأکید کرد و گفت: تعدد سامانههای اداری، قطعی اینترنت و اختلال در سامانههای الکترونیکی از دیگر موانع جدی در مسیر تسهیل تجارت و حملونقل بینالمللی است.
انتقال ترخیص به پسکرانهها و تفکیک مرزها، راهکار کاهش ازدحام مرزی است
علیاکبر ذاکری، رئیس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی استان، با بیان اینکه بیشترین آسیب ناشی از کندی روند روانسازی مرزها متوجه شرکتهای حملونقل بینالمللی است، اظهار کرد: این شرکتها هم سرمایه و هم زمان خود را در مرزها از دست میدهند، بنابراین باید برای کاهش حجم تردد و ترخیص کالا از مرز بازرگان راهکارهای عملی اتخاذ شود.
وی یکی از راهکارها را انتقال بخشی از فرآیند ترخیص کالا به پسکرانهها و مراکز لجستیکی در شهرهایی مانند خوی، ارومیه، سهلان و جلفا دانست و افزود: با انجام تشریفات گمرکی در این مراکز، فشار بر مرز بازرگان کاهش یافته و روند خروج کالا تسهیل میشود.
ذاکری همچنین بر ضرورت تفکیک کالاها میان مرزهای مختلف تأکید کرد و گفت: کالاهای اساسی و فاسدشدنی میتوانند از مرز رازی عبور کنند و سایر کالاها نیز بر اساس نوع و ماهیت خود از دیگر مرزهای استان تردد داشته باشند تا بار ترافیکی مرزها متوازن شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره کشنده های معطل واردات در آن سوی مرز اظهار کرد: مطابق قانون، کالای واردشده به کشور تنها سه وضعیت دارد؛ یا باید بهصورت قطعی ترخیص شود، یا مرجوع شود و یا متروکه اعلام شود. از اینرو قوانین موجود پاسخگوی این موضوع است و نیازی به وضع تبصرههای جدید وجود ندارد.
ازدحام ۳۶۰۰ کامیون درمرز بازرگان
عبدالحسین علیاکبری، سرپرست ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای آذربایجان شرقی، با اشاره به ساختار حوزه حملونقل اظهار کرد: در این بخش با سه گروه اصلی شامل رانندگان، صاحبان کالا و شرکتهای حملونقل مواجه هستیم و به همین منظور جلسات متعددی با هر سه گروه برگزار و مسائل و چالشهای آنان بهصورت مستقیم بررسی میشود.
وی با بیان اهمیت جایگاه استانهای آذربایجان شرقی و غربی در شبکه حملونقل کشور افزود: آذربایجان شرقی بهعنوان یکی از استانهای مهم کشور دارای دو مرز نوردوز و جلفا و همچنین ظرفیت صنعتی قابل توجهی است و در آذربایجان غربی نیز فعال وجود دارد که نقش مهمی در تجارت خارجی کشور ایفا میکنند.
علیاکبری تأکید کرد: یکی از مهمترین چالشهای موجود در حوزه، پایانه های مرزی نبود مدیریت واحد است؛ بهگونهای که تعدد دستگاههای مستقر در آنها و پیگیری منافع هر دستگاه بهصورت جداگانه، موجب بروز مشکلات ساختاری و کندی در روند خدمات شده است.
سرپرست ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای آذربایجان شرقی با اشاره به وضعیت مرز بازرگان گفت: در حال حاضر حدود ۳۶۰۰ کامیون در این مرز متوقف شدهاند و این کامیونها عمدتاً در پسکرانهها معطل ماندهاند، در حالی که مشکلات آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
تعدد دستگاهها، عامل اختلال در تجارت مرزی
جابر اکبرپور، مشاور سرپرست ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای آذربایجان شرقی با تأکید بر اهمیت ترانزیت و حملونقل بینالمللی اظهار کرد: استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی در محل تلاقی دو کریدور مهم شمال–جنوب و شرق–غرب قرار دارند و نقش کلیدی در توسعه تجارت خارجی کشور ایفا میکنند.
وی با اشاره به اهداف برنامه هفتم توسعه افزود: بر اساس این برنامه، افق جابهجایی حدود ۱۰۰ میلیون تن بار پیشبینی شده و در همین راستا باید ناوگان حملونقل کشور بهروز و نوسازی شود.
اکبرپور با انتقاد از تمرکز بر زیرساختهای صرفاً سختافزاری گفت: در حالی که در گذشته با امکانات محدود و ثبت دستی اطلاعات، حجم بیشتری از تردد در مرزها انجام میشد، امروز با وجود توسعه سامانهها و فناوریها، روند عبور و مرور کندتر شده است.
وی ادامه داد: در سالهای گذشته در مرز بازرگان شرایطی فراهم بود که روزانه حدود ۲۸۰۰ دستگاه کامیون تردد داشتند، اما در حال حاضر این رقم به حدود ۷۰۰ ورودی و ۲۵۰ خروجی کاهش یافته است که نشاندهنده وجود مشکلات ساختاری در مدیریت مرزهاست.
این فعال حوزه حملونقل با بیان اینکه هماکنون حدود ۱۹ دستگاه مختلف در مرزها حضور دارند، تأکید کرد: تعدد نهادهای تصمیمگیر، هماهنگی را دشوار کرده و روند خدماترسانی را با اختلال مواجه کرده است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: توسعه کریدورها و رفع موانع بروکراسی میتواند بخشی از مشکلات فعلی را کاهش دهد و استانهای شمالغرب کشور باید با همافزایی بیشتر، در جهت رفع موانع مرزی اقدام کنند.
رشد ۱۷۷ درصدی تبادلات ایران و ترکیه
شکرزاده، رئیس گروه بازرگانی و بازاریابی راهآهن منطقه آذربایجان، با اشاره به ظرفیتهای ریلی کشور اظهار کرد: ایران دارای دو مرز ریلی فعال در منطقه آزاد ارس و مرز رازی است و همکاریها در گمرک رازی در وضعیت مطلوبی قرار دارد.
وی با بیان اینکه در سه ماهه نخست امسال تبادلات مرزی میان ایران و ترکیه نسبت به مدت مشابه سال گذشته با رشد ۱۷۷ درصدی همراه بوده است، افزود: این رشد نشاندهنده ظرفیت بالای همکاریهای تجاری میان دو کشور است.
شکرزاده با اشاره به مشکلات موجود در فرآیند روانسازی فعالیتهای مرزی گفت: در گمرکات، نهادهای مختلفی بهصورت مستمر نماینده دارند، اما در برخی حوزهها از جمله قرنطینه دامی در ایستگاه مرزی رازی، نماینده مستقر وجود ندارد و همین موضوع باعث میشود برای انجام امور، مراجعه حضوری به شهر خوی ضرورت پیدا کند.
وی همچنین به برخی مشکلات در حوزه سرمایهگذاری ریلی اشاره کرد و گفت: قراردادهای مربوط به ایستگاه ریلی سلماس با تأخیرهایی مواجه شده و این موضوع برای بخش خصوصی که قصد سرمایهگذاری در این حوزه را دارد، چالش ایجاد کرده است.
نماینده راهآهن در منطقه آزاد ارس با تأکید بر ضرورت توسعه مسیرهای جایگزین تجاری افزود: استفاده از ظرفیت شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی در سطح استانی و ملی میتواند به حل بخشی از مشکلات کمک کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مشکلات مرزی ایران محدود به یک نقطه نیست و در همه مرزها مشابه است. در حالی که کشورهایی مانند عراق و ترکیه در مرز، تجارت روانتری دارند، در ایران بدون عدم مدیریت یکپارچه در مرزها باعث شده بهرهوری لازم حاصل نشود و در برخی موارد کیفیت محصولات نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
آلبوم تصاویر نشست بررسی روان سازی تردد مرزها