به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی تبریز، مسعود بنابیان، نائب رئیس اتاق بازرگانی تبریز، در این مراسم ضمن تشریح اقدامات صورت گرفته در حوزه اسناد و تاریخ این اتاق، اظهار کرد: پیش از این دوره، اتاق بازرگانی فاقد یک سامانه منسجم برای آرشیوهای قبلی خود بود. اما در دوره اخیر، برای اولین بار در تاریخ اتاق بازرگانی تبریز، مرکز اسناد و کتابخانه از ساختار حقوقی مستقلی برخوردار شده و اقدامات لازم در خصوص راه‌اندازی کتابخانه نیز در حال انجام است.
وی افزود: ما به دنبال هویت‌بخشی مستند به شهر تبریز هستیم تا بتوانیم بر اساس آن، از جایگاه و حیثیت تبریز دفاع کنیم. در این راستا، دو پروژه مهم را آغاز کردیم: اول، تدوین تاریخ اتاق بازرگانی تبریز به عنوان سندی مستند که نشان می‌دهد این اتاق با 166 سال قدمت، قدیمی‌ترین اتاق بازرگانی ایران است. دوم، با وجود مشکلات متعدد در حوزه صنعت و تجارت، پروژه ساماندهی و فهرست‌بندی اسناد اعضای اتاق بازرگانی و کتابخانه با قدمت ۷۰ سال را به سرانجام رساندیم تا بستری فراهم شود که بتوان به موضوعاتی از این دست، استناد کرد.
بنابیان با اشاره به اقدامات صورت گرفته در این زمینه گفت: برای اولین بار در تاریخ اتاق تبریز، طی ۳ سال گذشته، دیجیتال‌سازی اسناد اتاق انجام گرفته است. همچنین، کتابخانه تخصصی با ۲۶۵۰ عنوان کتاب و ۸۶۰ عنوان نشریه فهرست‌بندی شده است. علاوه بر این، کتاب اتاق بازرگانی تبریز برای اولین بار تألیف و منتشر شد تا هویت و جایگاه تبریز در ایران، اصالت مکتب تبریز و اهمیت آن را تبیین کند.
 وی از زحمات استاد حسن اسودی قدردانی کرد و گفت: از وی به دلیل همکاری در مسیر راه‌اندازی اولین آرشیو تاریخ اقتصاد تبریز را آغاز کردند. این کتاب مرجعی ارزشمند خواهد بود و به خاطر این پیشگامی و تلاش در حفظ و ارائه اسناد تاریخی شمال‌غرب، قدردان این شخص بزرگ هستیم.


پژوهشگران تاریخ، سال‌ها از دانش و تجربیات استاد اسودی بهره برده‌اند

 مسعود برزگر جلالی، رئیس مرکز اسناد منطقه شمال‌غرب کشور، در ادامه گفت: سرمایه اجتماعی و علمی استاد اسودی مایه افتخار منطقه و کشور است. سال‌هاست که پژوهشگران و محققان برای مطالعه و بهره‌گیری از اسناد تاریخی، به دانش عمیق و تجربیات ارزشمند ایشان مراجعه می‌کنند.
 جلالی در ادامه به ریشه‌های تاریخی تبریز اشاره کرد و افزود: حکمرانی در تبریز در طول تاریخ همواره بر پایه اخلاق، هم در حوزه‌های تجاری و هم در عرصه‌های فرهنگی، شکل گرفته است. استاد اسودی یکی از برجسته‌ترین چهره‌هایی است که با روحیه علمی والا و اخلاق حرفه‌ای مثال‌زدنی خود، به توسعه دانش تاریخی منطقه کمک شایانی کرده و الگویی برای نسل‌های آینده محسوب می‌شود.

لزوم ترویج شایسته‌سالاری
سیدکاظم زعفرانچی‌لر، عضو شورای اسلامی شهر تبریز، در این مراسم گفت: بزرگی نام تبریز تنها به دلیل وجود اماکن تاریخی آن نیست، بلکه قطعاً مرهون حضور مفاخری چون آقای اسودی است. بنده خود کتابی با عنوان «دایره‌المعارف مفاخر تبریز» گردآوری کرده‌ام و واقعاً تبریز سرشار از چنین مفاخری است. خدا را شکر می‌کنیم که در شهری نفس می‌کشیم که پر از مفاخر است.
وی افزود: برگزاری چنین مراسم تقدیر و تجلیلی، الگوسازی موثری در سطح شهر است. نکته مهم دیگر، ترویج شایسته‌سالاری است. معرفی شخصیت‌هایی چون آقای اسودی برای جوانان، الگوی بسیار خوبی خواهد بود. ما از حضور ایشان در این مراسم بسیار خرسندیم.

اسودی، در حوزه اسناد، اولین‌ها را به ارمغان آورده است
ایوب نیکنام لاله، پژوهشگر تاریخ تبریز، با اشاره به جایگاه بی‌بدیل حسن اسودی در حوزه اسناد تاریخی، گفت: در خصوص اسناد تاریخی، هر پیشگامی و نوآوری که در منطقه شمال‌غرب کشور رخ داده، حاصل تلاش‌های اسودی بوده است. در واقع، وی در حوزه اسناد، اولین‌ها را به ارمغان آورده‌ است و در این زمینه، بالاتر از او را نمی‌شناسم.
وی افزود: حتی در جمع‌آوری تاریخ فوتبال استان که فرایندی ۲۰ ساله را به خود اختصاص داد، و همچنین در بررسی تاریخچه کبریت‌سازی تبریز، ما با اتکا به اسناد تاریخی که توسط وی، معرفی یا جمع‌آوری شده بود، توانستیم به تجار و فعالان این بخش‌ها مراجعه کرده و اطلاعات دقیقی به دست آوریم.
نیکنام لاله در ادامه به سوابق تحصیلی و علاقه استاد اسودی اشاره کرد: جالب است بدانید که او ابتدا در رشته داروسازی تحصیل می‌کرد، اما به دلیل عشق و علاقه وافر به تاریخ، مسیر خود را تغییر داده و به این حوزه روی آورد. بزرگان و استادانی چون وی، برای ما و منطقه آذربایجان، نعمتی بی‌بدیل هستند.
وی بر اهمیت تجلیل از مفاخر تأکید کرد: بسیار خرسندیم که فرصتی فراهم شده تا از چنین بزرگان و چهره‌های تأثیرگذاری تا زمانی که در قید حیات هستند، تجلیل به عمل آید. این قدردانی‌ها، انگیزه را برای ادامه راه و حفظ میراث گران‌بهای فرهنگی و تاریخی دوچندان می‌کند.

اسناد ملی بنیان حفظ تاریخ تبریز است
حسن علیزاده پروین، پژوهشگر تاریخ شفاهی آذربایجان، با اشاره به ارتباط نزدیک خود با حسن اسودی اظهار کرد: استاد اسودی هم‌محله‌ای عزیز بنده در محله سرخاب تبریز است. محله سرخاب یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین محلات تبریز به شمار می‌رود که از لحاظ پتانسیل‌های مردم‌شناسی و جغرافیایی، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. بازارچه‌ها، قرائت‌خانه‌ها، قنات‌های تاریخی مانند قنات شاه‌چراغی، مساجد، مدارس و شخصیت‌های برجسته‌ای که در این محله ظهور کرده‌اند، همگی گواه این اهمیت هستند.
وی افزود: بنده در کتاب خود با عنوان تمدن‌ها و مدنیت‌ها به این موضوع پرداخته‌ام که چگونه یک محله با گذشت زمان و با وجود تغییرات، هویت خود را حفظ می‌کند. مقبره‌الشعرای تبریز و ربع رشیدی، اسناد و مدارک قطعی بر این مدعا هستند که نشان‌دهنده عمق تاریخی و فرهنگی این منطقه است.
علیزاده پروین بر ضرورت حفظ و مستندسازی تاریخ تأکید کرد: آرشیو ملی اسناد باید همواره در دسترس باشد، چرا که بنیاد حفظ و ضبط تاریخ است. افرادی که سینه‌هایشان از تاریخ، دردها و هویت تبریز لبریز است، باید مورد حمایت قرار گیرند.
وی بیان کرد: اسودی با تلاش‌های خود، اسناد ملی را مردمی کرده و دسترسی به آن‌ها را برای عموم آسان ساخته‌ است.

نسل جدید ارزش اسناد تاریخی را به‌درستی نمی‌شناسد
رضا سرابی اقدم، مجموعه‌دار اسناد تاریخی، با تأکید بر جایگاه ویژه تبریز در حوزه فرهنگ و اسناد، اظهار کرد: تبریز همواره از لحاظ جایگاه فرهنگی و اسنادی، موقعیتی ممتاز داشته است. بزرگان بسیاری در طول تاریخ این شهر ظهور کرده‌اند و ایل‌های متعددی در این دیار به دادوستد و فعالیت‌های تجاری مشغول بوده‌اند.
وی افزود: اولین اتاق تجارت ایران نیز در تبریز بنا شده است. این شهر آغازگر بسیاری از تجارت‌ها و فعالیت‌های اقتصادی بوده و اسناد تاریخی فراوانی که از آن دوران جمع‌آوری شده‌اند، گواه اتفاقات مهم و دستاوردهای گذشته تبریز هستند.
سرابی اقدم بر ضرورت آگاهی‌بخشی عمومی در خصوص اهمیت اسناد تاریخی تأکید کرد: ما باید به مردم آگاهی و اطلاعات لازم را بدهیم تا ارزش و اهمیت اسناد قدیمی را درک کنند. اگر سندی تاریخی در اختیار دارند، آن را حفظ کرده و به سازمان ثبت اسناد ملی تحویل دهند یا حداقل یک کپی از آن را در اختیار این سازمان قرار دهند. متأسفانه، نسل جدید از این موضوع آگاهی کافی ندارد. گاهی اوقات وقتی سندی ارزشمند به دست ما می‌رسد و ما از اهمیت آن مطلع هستیم، افراد می‌گویند که از قدمت و ارزش آن بی‌اطلاع بوده‌اند و حتی بخش زیادی از آن را دور ریخته‌اند. این نشان می‌دهد که قدر و ارزش این گنجینه‌های تاریخی به درستی درک نشده است.
وی به خلأ موجود در این زمینه اشاره کرد: جای یک موزه تخصصی اسناد در تبریز به شدت خالی است و سزاوار است که چنین مکانی با هدف حفظ و نمایش این میراث گران‌بها تأسیس شود.

باید بزرگان را در زمان حیاتشان تکریم کنیم
ابراهیم شامخی، فعال فرهنگی و اجتماعی، با اشاره به اهمیت برگزاری مراسم تقدیر در زمان حیات افراد، اظهار کرد: چقدر نیکوست که چنین مراسم‌هایی برگزار می‌شود و ما تا زمانی که بزرگان و پیشکسوتان در قید حیات هستند، از آن‌ها قدردانی و تجلیل می‌کنیم. چرا که پس از درگذشت یک فرد، تجلیل از او دیگر فایده‌ای نخواهد داشت. پس چه بهتر که تا زمانی که خود فرد حضور دارد، از او تقدیر به عمل آید تا شاهد قدردانی‌ها باشد، به خود ببالد و بداند که افرادی هستند که برای زحمات و تلاش‌هایش ارزش قائلند.
وی همچنین بر حفظ اسناد و اماکن ملی و تاریخی تأکید کرد و افزود: بنده بارها تلاش کردم تا از تخریب مدرسه طالقانی جلوگیری کنم و اجازه ندهم این بنای ارزشمند از بین برود، اما متأسفانه، برخی افراد از ارزش این‌گونه اماکن و اسناد غافل هستند و قدر آن‌ها را نمی‌دانند.

کارهای ماندگار فقط با عشق به سرانجام می‌رسند
غلامعلی حاجی‌لو، بنیان‌گذار موزه دانشگاه علوم پزشکی تبریز، نیز در ادامه افزود: بسیاری از کارها وجود دارد که با هیچ حکم، پول یا نیروی انسانی به‌تنهایی قابل انجام نیست؛ انجام این‌گونه امور نیازمند عشق به کار است، چرا که تنها با علاقه و دلسوزی می‌توان آن‌ها را به سرانجام رساند.
وی ادامه داد: اسودی عاشق کار، رشته تخصصی خود و شهرش است. او دلبستگی عمیقی به تبریز دارد و از جمله افرادی است که در طول تاریخ، این شهر بزرگان بسیاری را در خود دیده است.
حاجی‌لو با تأکید بر نقش انسان‌ها در هویت‌بخشی به شهرها اظهار کرد: این انسان‌ها هستند که به گذشته یک شهر هویت می‌بخشند، نه اشیای بی‌جان و بناهای آن. آقای اسودی فردی مهربان، خوش‌نیت و خوش‌برخورد است و با تمامی مراجعه‌کنندگان خود با رویی گشاده رفتار می‌کند.

مینو امیرقاسمی، استاد بازنشسته دانشگاه تبریز نیز افزود: بنده از دیرباز به نگهداری اسناد قدیمی علاقه‌مند بوده‌ام و تمامی اسنادی را که ارزشمند می‌دانستم، به سازمان اسناد ملی اهدا کردم تا به پژوهشگران کمک کند. آقای اسودی مردی شریف است؛ فردی که تمامی اقداماتش آموزنده و تأثیرگذار بوده است.

بی‌توجهی به اسناد ملی و افت مطالعه، تهدیدی برای حافظه تاریخی کشور است
در پایان این نشست، حسن اسودی با اشاره به دغدغه‌های نویسندگان و تاریخ‌دانان گفت: یکی از دغدغه‌های اساسی من، که باور دارم دغدغه مشترک تمامی نویسندگان و تاریخ‌دانان است، عدم شناخت کافی عموم مردم از سازمان اسناد ملی است. اگرچه اسناد ملی آرشیو و نگهداری می‌شوند که بسیار ارزشمند است، اما اطلاع‌رسانی و معرفی این سازمان به جامعه باید تقویت شود.
وی با اشاره به اهمیت تاریخی اسناد افزود: بسیاری از بررسی‌های تاریخی ما به دوران قاجار بازمی‌گردد. این دوران، به ویژه، شاهد تولید حجم قابل توجهی از اسناد رسمی بود که اکنون گنجینه‌ای برای ما محسوب می‌شوند. بالای ۹۰ درصد از اسنادی که به سازمان اسناد ملی راه می‌یابند، از ادارات دولتی و رسمی هستند و از امنیت و کیفیت بالایی برخوردارند. با این حال، حدود ۵ تا ۱۰ درصد اسناد ارزشمند همچنان در دست مردم قرار دارند که نیازمند توجه ویژه و تشویق مالکان به حفظ و انتقال آن‌ها به سازمان‌های مربوطه است.
اسودی در ادامه به اهمیت اسناد در شناخت شهر اشاره کرد و گفت: برخی اسناد و نقشه‌ها از اهمیت فوق‌العاده‌ای در درک و شناخت تاریخ و هویت شهر برخوردارند. متأسفانه، امروزه شاهد غلبه استفاده از تلفن همراه در میان کودکان، نوجوانان و جوانان هستیم که این امر به کاهش سرانه مطالعه در کشور منجر شده است. مقایسه سرانه مطالعه دو ساعت در ژاپن با تنها دو دقیقه در ایران، نشان‌دهنده عمق این چالش است. لازم است توجه بیشتری به این مسائل حیاتی مبذول داریم.